Exit Boesner Galerie

Dit is de laatste foto die ik tijdens de eerste en laatste opening van de Boesner Galerie heb gemaakt. Sinds veertien dagen bestaat Boesner Amsterdam niet meer. Het kon blijkbaar niet uit . Ook al heeft de sluiting van deze vestiging niets met de huidige financiële recessie te maken. Zo is mij verzekerd. De expositie van Anton Dijkgraaf heet Wag your tail, die van Sylvia Keppel Solace of Nature, zeer toepasselijke titels voor een ruimte die straks voor andere doeleinden wordt gebruikt.

De man die links op deze foto staat is Percy. Hij kwam naast me staan toen ik foto's maakte van de lege winkelruimte. We raakten aan de praat. Hij vertelde hoe hij op deze expostie verzeild was geraakt en daarbij liet hij per abuis de naam van Ruud Krikke vallen. Hij bedoelde iemand anders. Die ander interesseerde me niet zoveel maar Ruud wel.
De familie Krikke ken ik nog uit de periode dat ik als kind in Holtenbroek woonde. Holtenbroek was een gloednieuwe wijk die eind vijftiger jaren in Zwolle uit grond is gestampt. Eind jaren tachtig heb ik Ruud nog een keer in Amsterdam ontmoet, toen zat hij al in de sociale advocatuur. Daar kent Percy hem dus van.
Ik vertelde hem over Six Degrees of Separation, een film van Fred Schepisi uit 1993 waarin Will Smith (popartiest en filmacteur) een prachtige rol speelt als intrigant Paul. Verbale hoogstandjes en schitterende dialogen larderen deze film die je nooit meer vergeet. En je vergeeft Will Smith al zijn andere, vaak flauwe rollen. De titel is ontleend aan de theorie dat iedereen op aarde niet verder van elkaar verwijderd is dan zes netwerken (zes gradaties van scheiding). En dat naar aanleiding van een verspreking.

Dit is mevrouw T. Vreugdenhil. Haar heb ik voor het mooiste werk van Anton Dijkgraaf gefotografeerd. Ook zij schildert. Wel heel anders hoor!, voegt ze eraan toe. Ze heft het glas op het werk van Anton.

Rise Above

Chaim Ohren en Walter Bosman waren eigenlijk van plan om veertien mensfiguren te maken: figuren kneden, rubberen mallen maken en ze dan volgieten met gips. Maar toen het eerste hoofd klaar was en in een van de witte bakken stond, kwamen ze tot de ontdekking dat een hoofd veel meer uitdrukte dan een heel lichaam.

THE ACTION OR FACT OF TRANSCENDING, SURMOUNTING, RISING ABOVE . . .

De cap van Bosman en de baret van Ohren zijn net zichtbaar in de witte bakken, naar de hoofden moet je raden als je ervoor staat. Die zijn ook niet echt mooi afgewerkt: ze verkeren in statu nascendi. Rise Above gaat over grenzen verkennen en daarboven uitstijgen.

Dit project is een aanzet tot wat het zou kunnen worden, want beide kunstenaars zijn ervan overtuigd dat Rise Above meer potentie heeft: het zou in een museale omgeving beter tot zijn recht komen.

Chaim Ohren

Walter Bosman

Link
http://www.openatelierszuidoost.nl/nieuws.html#artistes_sans_frontieres

Diogenes

Detail: Portret van Diogenes van Sinope (404 - 323), zittend in zijn ton. Het lampje waarmee hij naar mensen zocht is zijn vaste attribuut. Net als Sokrates was ook hij een zoekende en hardop denkende (straat)filosoof. Deze filosofen zijn inmiddels uitgestorven.

John William Waterhouse (1849 - 1917) moet het vooral hebben van anekdotes, van sfeer en bij nader inzien van vorm. De ronde vorm wordt een aantal keren herhaald: in de parasol bijvoorbeeld (detail).

En in het patroon van de japon die deze vrouw draagt (tig-keer). Aanvankelijk dacht ik dat ze iets in haar hand hield.
Diogenes, geschilderd in 1882, kunt u in het Groninger Museum bewonderen, maar dan moet u snel zijn want de tentoonstelling is bijna ten einde (3 mei is de laatste dag).

Hamydryad hangt er ook. Een dryade is een boomnimf in de Griekse mythologie die wel lang kon leven maar niet onsterfelijk was zoals Zeus of Apollon. Als de eik sterft, sterft de boomnimf ook. Deze boomnimf wordt uit haar veilige omgeving gelokt door een panfluit. Pan is de god van het bos, van de natuur (zoals wij haar graag zien). Zijn geluiden brengen paniek voort (zegt de stem van de audiofoon).
Dit schilderij, geschilderd in 1893, doet me denken aan twee recente werken (2007) van Juul Kraijer. Ze waren onlangs te zien in het Cobra Museum in Amstelveen. Bij Kraijer is de metamorfose van boom naar vrouw vollediger dan bij Waterhouse.
Bij de negentiende-eeuwse schilder zie je een vrouw die uit een boom stapt, in de werken van Kraijer is dat niet het geval: vrouw en boom (of man en boom) zijn een. Ook bij Juul Kraijer is er sprake van mysterie en lot (destiny), maar subtieler, aarzelender: geheel in overeenkomst met haar tekeningen in houtskool of pastel. Haar werk laat ook veel meer te raden over: minder is meer.
Link: Betoverd door Vrouwen

Groenink

Voor mij ome Rijkman. Hij schildert al vanaf zijn veertiende. Hij heeft het geleerd van Andries Worst. Groenink is inmiddels negentig. Een fragiele man die nog steeds iets onverzettelijks uitstraalt.
Zijn vrouw - voor mij tante Roelie, oudere zuster van mijn moeder - is vorig jaar overleden. Beiden zijn mij even dierbaar. Ik heb als kind vaak bij hen gelogeerd. Later, veel later was de Looyersgracht de plek waar de familieleden op nieuwjaarsdag elkaar ontmoetten: ooms en tantes, neven en nichten en aangetrouwden. De laaste jaren werd dat minder. Ze verhuisden naar Nijenstede, een verzorgingstehuis, op loopafstand van de Looyersgracht.

Vandaag ben ik bij hem op bezoek geweest: op eerste Paasdag. Hij kwam net uit Bethel, het kerkje dat nog steeds bestaat. Twaalf uur: we deelden de eenpersoonsmaaltijd, ik kreeg het plakje rollade op mijn bord - dat vlees is zo droog, dat krijg ik niet weg - en samen aten we de gebakken aardappeltjes en de appelcompote. Hij bad in stilte en ik vouwde mijn handen.

We hebben het vooral over zijn schilderijen gehad. Zijn woning hangt er vol mee. En natuurlijk over Roelie, zijn vrouw en mijn tante. Over niet al te lange tijd - ik ben een oude man - wordt hij weer met haar verenigd. Raadselachtig toch, zo te kunnen geloven.

Dit schilderij heb ik nooit eerder gezien. Heldere vormen met durf geschilderd, kijk maar eens naar de losse toets. Net geen Haagse school, ook geen Weissenbruch maar toch, de aanzet is er. Het werk van Groenink is kleurrijker, minder grijs. Geschilderd en plein air. Beide schilderijen zijn op Schiermonnikoog geschilderd, eind jaren tachtig (de data krijg ik nog van hem te horen). De afbeelding bovenaan is een detail van het schilderij dat ik hier als tweede heb neergezet.

Elixer

Voordat je de expositieruimte betreedt, word je verzocht om je schoenen uit te trekken. Als je de gesluierde ruimte betreedt, begrijp je waarom: het is een grote chillroom. Voordat je het weet, word je ondergedompeld in een oceaan van continue veranderende beelden en trance-achtige muziek.
Een bonte kleurrijke wereld trekt aan je voorbij: vruchten, planten, bloemen, hemel en aarde. Vrouwenlichamen waarop nu eens wordt ingezoomd, dan weer uitgezoomd. Close-ups van gezichten en vooral geopende monden. Voeten die samensmelten, lichamen die in elkaar overvloeien. Alles lijkt onderhevig aan een Escherachtig spel van verdubbeling en metamorfose.
Op de vloerbedekking liggen langwerpige kussens. In een ruimte bevinden zich twee stapels tapijten die lijken op terrasvormige eilanden. Daarop kunnen de bezoekers gaan liggen om vervolgens hun blik omhoog te richten: daar stroomt het leven aan je voorbij op een scherm dat zelf een orgaan lijkt.
Ook in dit Gesamstkunstwerk komen vrouwen voor die zich in het water bevinden, maar wat een verschil met de Ophelia's in het MMKA (Arnhem). Daar overheerst de melancholie, hier levensvreugde en exaltatie over het leven zelf: een eerbetoon aan hemel en aarde als een betoverende metamorfose van al wat is.
De videobeelden worden geprojecteerd op de vloer, op het plafond, op drie wanden tegelijk: op en door een sluier van vitrage gordijnen.
Elixer, Het video-organisme van Pipilotti Rist, is een buitengewoon mooie overzichtstentoonstelling geworden, even sensueel als meditatief. Pipilotti Rist, Rotterdam en Nederland kunnen er alledrie trots op zijn.
Ik heb veel jonge mensen gezien, geen grijzende dames of kalende heren (ik heb even niet in de spiegel gekeken). Wel jengelende kinderen gehoord (die vonden het toch wat minder boeiend).
Link: www.boijmans.nl

Rood & Zwart

Locatie Dennenrode, uit de serie Rood en Zwart (2008).
Dit werk van mij hangt in de Boesner Salon II (zie onder).
Link: Rood & Zwart

Ophelia

Dit prachtige boekwerk heb ik vanmiddag aangeschaft in het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem (MMKA). Ophelia gaat over Sehnsucht, melancholie en doodsverlangen. Kunstenaars als Desiree Dolron, Iris van Dongen (ook in het museum van Schiedam te zien), Pipilotti Rist (ook te zien in Den Haag), Gregory Crewdson, Erik Odijk, Amie Dicke en vele andere kunstenaars laten zien dat de romantiek die schuilgaat in melancholie, doodsverlangen en onvervalste Sehnsucht nog springlevend is. Decadentie en metamorfose vervullen de hoofdrol in foto’s, tekeningen, video’s en driedimensionale beelden.Ik wilde een detailfoto nemen van een werk van Juul Kraijer toen ik in het glas dat voor de krijttekening zat een ander kunstwerk zag: een object van Amie Dicke. Toen kwam er ook nog een jonge vrouw bij staan. Geen trucage of photoshopping dus.
Juul Kraijer maakt hele mooie, intrigerende tekeningen. Metamorfose is een belangrijk thema in haar werk. Haar vrouwen lijken somnabuul, ze dromen, ze zijn niet van deze wereld. Ze zijn bijna anoniem. Maar ze hebben ook altijd een attribuut bij zich: visjes, motten, ogen. Vaak in grote hoeveelheden. Ze heeft nu ook een tentoonstelling in het Cobra museum in Amstelveen.

Het werk van Amie Dicke is harder van toon, ze snijdt in uitvergrote foto's van modellen. Haar werk wordt ook wel gothic genoemd. Dit werk heet Submissive (2008). Het is vooral suggestief.

Indrukwekkend deze tentoonstelling, ik heb er jaren op gewacht: ik houd me al een paar jaar bezig met een aantal van deze kunstenaars. De Ophelia van John Everett Millais hing vorig jaar in het Van Gogh. Over deze tentoonstelling heb ik nog een stukje geschreven op deze site.

Er is ook video-clip te zien van Nick Cave & Kylie Minogue: Where the wild roses grow. De clip van J. P. Harvey heb ik hier niet gezien, laat staan gehoord: Down by the water. En een andere versie van dezelfde song: Down by the water.